Паѓањето на млечен заб е важен момент во животот на секое дете. Но дали знаевте дека начинот на кој го одбележуваме тој настан се разликува од едно до друго место на земјината топка? Иако самовилата за заби е популарна на “Запад”, многу култури низ светот имаат свои уникатни обичаи: со глувчиња, птици, сонцето, па дури и кокошки кои играат магични улоги. Ајде да направиме едно патување низ светот и да ги истражиме овие традиции, вклучувајќи ги и омилените обичаи од Македонија и Балканот.

🇲🇰 Македонија: Фрлање на забот на покривот

Во Македонија, кога дете ќе изгуби млечен заб, традиционално го фрла на покривот додека изговара стихотворба. Често бара од некое врапче, да му донесе нов, посилен заб. Оваа симболична традиција има корени во народните верувања.

🇷🇸 🇧🇦 🇭🇷 🇲🇪 🇦🇱 🇬🇷 🇧🇬

Балкан: Заеднички обичај

Слични обичаи постојат и во Србија, Босна и Херцеговина, Хрватска, Црна Гора, Албанија, Грција, Бугарија. Децата ги фрлаат млечните заби на покривот и бараат нов, поубав заб. На Балканот, често се вели: „Глувче, глувче, земи го овој заб и донеси ми нов!“, повикувајќи магично глувче да ја преземе улогата на самовилата.

🇺🇸 🇬🇧 САД и Велика Британија: Класичната самовила за заби

Во многу земји од англиско јазично подрачје, децата го ставаат млечноот заб под перница навечер. Додека спијат, самовилата доаѓа, го зема забот и остава мал подарок или пари. Овој обичај е популаризиран во 20-тиот век и сè уште е омилен кај децата.

🇪🇸 🇧🇷 🇦🇷 🇨🇱 Шпанија и Латинска Америка: El Raton Perez

Во Шпанија и голем дел од Латинска Америка, малото глувче по име El Raton Perez ги собира забите на децата. Тој тивко влегува во собата, го зема забот и остава паричка или подарок. Во Мадрид постои дури и музеј посветен на него!

🇫🇷 Франција: La Petite Souris (Малото Глувче)

Французите исто така имаат глувче кое собира млечни заби, познато како La Petite Souris. Тоа тивко доаѓа во текот на ноќта и го заменува забот со мал подарок.

🇯🇵 🇨🇳 Јапонија и Кина: Фрлање горе-долу

Во Јапонија и Кина, млечните заби од долната вилица се фрлаат на покривот, а млечните заби од горната вилица– долу на земјата. Се верува дека на тој начин новиот заб ќе расте право, во правилна насока. Понекогаш додека фрлаат, искажуваат желби за здрави и силни заби.

🇰🇷 Јужна Кореја: Желба до среќната чавка

Корејските деца ги фрлаат млечните заби на покривот и бараат од чавка (која се смета за носител на среќа) да им донесе силен нов заб.

🇻🇳 Виетнам: Песнички и желби

Во Виетнам, децата ги фрлаат забите додека рецитираат песнички со рима. Горни заби под куќата, долни – на покривот. Песничката има за цел да помогне новите заби да растат здраво.

🇹🇷 Турција: Закопување за иднината

Во Турција, забот често се закопува на симболично место. Родителите можат да го закопаат близу училиште, болница или џамија, во зависност од тоа каква иднина посакуваат за своето дете.

🇪🇬 Египет: Подарок за сонцето

Египетските деца ги фрлаат млечните заби кон сонцето и бараат нов, посилен заб. Овој древен обичај има корени во почитувањето на сонцето како извор на живот.

🇳🇬 Нигерија: Кокошки и заби

Во некои делови од Нигерија, децата ги закопуваат млечните заби близу кокошарник. Се верува дека кокошките ќе помогнат новите заби да пораснат силни—уникатен спој на обичај и околина.

🇮🇹 Италија: Глувчиња и магија

Италијанските деца веруваат или во самовилата или во Тополино—магично глувче кое собира млечни заби под перницата и остава подарок.

Заклучок

Без разлика дали забот се фрла на покрив, се закопува покрај кокошки, или се заменува со подарок од самовила или глувче, секој народ има свој прекрасен начин да го претвори овој мал настан во голема магија. Овие обичаи не само што го одбележуваат растењето, туку создаваат спомени што траат цел живот.

Ние во ПЗУ д-р Доневски сме тука да ја слушнеме Вашата приказна и Вашето искуство со вадење на млечните заби. Без разлика на традицијата, ние сме тука за да се погрижиме вашите нови заби да бидат здрави и силни.

The post Мал заб, големи навики: Како различни култури се простуваат со детските млечни заби appeared first on ПЗУ Др. Доневски.

Дали кариесот е генетски предиспонирана состојба?

Иако лошата орална хигиена е главната причина за кариес, генетиката може да влијае на формата на вашите заби, длабочината на фисурите (вдлабнатините) на моларите и составот на емајлот. На пример:

Форма и положба на забите: Заглавени или преклопени заби може да бидат потешки за чистење, што го зголемува ризикот од кариес.

Јачина на емајлот: Генетиката влијае на дебелината и издржливоста на емајлот. Слаб емајл ги прави забите почувствителни на распаѓање.

Како да справите со оваа ситуација? Редовни посети на стоматолог, редовно чистење на забен камен (еднаш до два пати годишно), може да помогнат во заштитата на забите кои се генетски чувствителни.

Пародонтална болест и семејна историја

Пародонталната болест, или болест на непцата, има силна генетска компонента. Ако вашите родители или браќа и сестри имале проблеми со непцата, можно е и вие да бидете подложни на тоа, дури и со одлична орална хигиена. Генетиката може да влијае на вашиот имунолошки одговор, што ќе ве направи почувствителни на бактериски инфекции во непцата.

Како да се справите со овој проблем?

Практикувајте редовно четкање и користење конец за заби, посетувајте го стоматологот редовно за длабински чистења и размислете за проценка на здравјето на непцата ако во семејството постои историја на болести на непцата.

Генетски нарушувања кои влијаат на оралното здравје

Одредени наследни состојби можат значително да влијаат на вашето орално здравје:

Амалогенеза Имперфекта: Ретка состојба што предизвикува дефектен емајл, што води до промена на бојата и чувствителност на забите.

Дентиногенеза Имперфекта: Влијае на внатрешниот слој на забот (дентин), што ги прави забите кршливи и обезбоени.

Расцеп на усна и непце: Често наследна состојба која може да предизвика предизвици со положбата на забите и оралната хигиена.

Како да го решите ова?

Овие состојби бараат специјализирана нега, како што се ортодонтски третман на забите со поставување на фиксни протези или орална хирургија за одржување на функционалноста и естетиката.

Улогата на плунката и генетиката

Плунката е важна за неутрализирање на киселините и заштита од кариес. Генетските варијации можат да влијаат на количината и составот на плунката што ја произведувате. Намалениот проток на плунка може да го зголеми ризикот од кариес и болести на непцата.

Како до решение?

Хидрирајте се, користете производи кои ја стимулираат плунката и избегнувајте кофеин и алкохол.

Ризик од орален рак и генетика

Иако факторите како што се пушењето и консумирањето алкохол се главни причинители на оралниот рак, семејната историја на рак може да го зголеми вашиот ризик.

Што да направите?

Редовни прегледи за орален рак, особено ако имате семејна историја, избегнувајте пушење и ограничете го внесот на алкохол и одржувајте здрава исхрана богата со антиоксиданси.

Заклучок

Вашата генетска структура игра значајна улога на вашето орално здравје, но таа не мора да го одредува целосно. Со разбирање на вашата семејна историја и советување со вашиот стоматолог за развој на персонализиран план за нега, можете да намалите многу генетски ризици. Запомнете, добрата орална хигиена и редовните стоматолошки прегледи се ваша најдобра заштита од наследни стоматолошки проблеми.

Вашата насмевка можеби е обликувана од вашите гени, но грижата за неа е целосно во ваши раце!

The post Улогата на генетиката на Вашето орално здравје: Што треба да знаете? appeared first on ПЗУ Др. Доневски.

Мит број 5. “Во ред е да се пијат газирани пијалоци кои не содржат шеќер.”

Вистина: Иако газираните сокови кои не содржат шеќер немаат својства кои предизвикуваат кариес, тие сепак се со високо ниво на киселост. Во нашата уста се наоѓаат бактерии на кои „им годи киселоста“ и кои предизвикуваат кариес. Газираните сокови без шеќер имаат ниво на pH од околу 2-3, додека водата е неутрална со pH вредност од околу 7. Киселината во газираните сокови без шеќер го разјадува емајлот (надворешниот заштитен слој на површината на забот) предизвикувајќи поголема сензитивност на забот. Некои луѓе имаат навика постепено да пијат газирани сокови во текот на целиот ден, што всушност е поштетно. При секоја голтка, бактериите во вашата уста „почнуваат да работат со киселината“ и го напаѓаат емајлот. Потребни се околу дваесетина минути за да вашата уста повторно ја неутрализира киселината и секогаш кога ќе земете голтка тој 20 минутен „напад“ почнува одново.

Покрај газираните сокови, други кисели пијалоци како сок од портокал, цитрусни сокови, итн. можат исто така да направат слична штета. Најздравите алтернативи за да останеме хидрирани се водата, соковите од зеленчук и млекото.

Мит број 6. “Оралното здравје не е поврзано со целокупното здравје.”

Вистина: Вашето орално здравје е поврзано со вашето системско (целокупно) здравје и постојат многу корелации помеѓу Вашата уста и Вашето тело. Во уста со сериозно оштетување на забите и болест на пародонтот, е поверојатно бактериите да навлезат во крвотокот и да предизвикаат и други здравствени проблеми. Голем број на научни студии пронаоѓаат поврзаност помеѓу болести на пародонтот и срцеви заболувања, дијабетес, канцер и многу други.

Мит број 7. ”Моите заби не се здрави бидејќи стареам.”

Вистина: Стареењето не секогаш подразбира и влошување на оралното здравје. Луѓето кои се грижат за своите заби за време на своето детство и за време на целокупниот свој живот се’ уште имаат здрави заби и во своите повозрасни години. Слично на тоа, само затоа што сте млади не значи дека и Вашите заби ќе бидат здрави. Во нашата дентална пракса имаме посведочено на многу случаи, кога пациенти во своите 20ти и 30ти години имаат толку сериозно оштетување на забите, па морало да им бидат ставени вештачки вилици или мостови. Оралната хигиена е многу важна независно од годините, па затоа обидете се да ги четкате и чистите вашите заби во текот на целиот живот, за да имате здрави заби.

Заклучок: Бидете упорни во врска со Вашето орално здравје!

Ве охрабруваме да бидете упорни во одржувањето на здравјето на вашите заби. Одбегнувањето на рутинските и повремени контроли  на стоматолог може да води само до повеќе проблеми. Малку време посветено на вашите заби секој ден ќе Ви заштеди многу часови проблеми – а да не зборуваме за пари – во иднина.

Доколку имате некакви проблеми или имате било какви прашања во врска со Вашето орално здравје, закажете го Вашиот термин на овој линк, а ние ќе Ви помогнеме да го одржите Вашето орално здравје во топ форма!

The post 7 митови за Вашите заби (2. дел) appeared first on ПЗУ Др. Доневски.

The post Добро орално здравје, добро целокупно здравје appeared first on ПЗУ Др. Доневски.